Sięgnęłam do teczki po trzeci papier.
Cisza przy stole była taka, że słyszałam własny oddech.
— To — powiedziałam — jest polisa. Założyłam ją miesiąc temu. Na Kacpra. Comiesięczna wpłata, wypłata, kiedy skończy osiemnaście lat. Na studia albo na pierwsze mieszkanie. Cokolwiek wtedy będzie potrzebował.
Marta zamrugała.
— Ale... czemu nam nie powiedziałaś?
— Bo to nie o was, Marta — odparłam. — To o dziecku. A dziecku się nie liczy, ile kosztuje jego pokój.
Krzysztof zakrył twarz dłonią.
Mój syn, czterdziestotrzyletni mężczyzna, który od trzech lat nie potrafił mi spojrzeć w oczy przy obiedzie, siedział teraz z ręką na twarzy i milczał.
— Mamo — odezwał się w końcu, cicho. — Ja się wstydzę.
— Wiem — powiedziałam.
— Ja naprawdę myślałem... nie wiem, co myślałem. Że skoro mieszkasz u nas, to... że to normalne, że gotujesz, że odbierasz Kacpra, że...
— Że skoro z łaski, to przynajmniej się przydawaj — dokończyłam za niego.
Podniósł głowę.
— Tak — przyznał. — Tak myślałem. I nienawidzę siebie za to.
—
Danuta wyszła pierwsza. Bąknęła coś o pociągu, chociaż mieszka trzy przystanki dalej. Apaszkę zawiązała krzywo. Nie pożegnała się ze mną.
Trzeci poziom zawsze wychodzi tylnymi drzwiami.
Marta została w kuchni, długo, zmywała naczynia, których nie musiała zmywać, bo catering przyjechał w jednorazowych naczyniach. Ale trzeba jej było czegoś, przy czym można stać tyłem i nie patrzeć.
Rozumiałam. Sama trzydzieści sześć miesięcy stałam tyłem przy tym samym zlewie.
—
Wyprowadziłam się w środę.
Krzysztof wziął wolne w pracy i sam zniósł moje pudła do samochodu. Sam. Bez proszenia. Komodę wnieśliśmy we dwoje, sapiąc na klatce schodowej na Klecinie, śmiejąc się, kiedy utknęła w drzwiach — pierwszy raz od trzech lat śmialiśmy się razem.
Zdjęcie Tadeusza postawiłam na parapecie, w tej samej ramce z bazaru przy Grabiszyńskiej. Ustawiłam je tak, żeby patrzyło na park.
— Widzisz, Tadziu — powiedziałam do niego, kiedy Krzysztof zszedł po ostatnie pudło. — Twoja teczka się przydała.
A potem zrobiłam sobie herbatę. W mojej kuchni. Na moim czajniku. Usiadłam przy moim oknie z widokiem na moje drzewa.
Bez cukru, chociaż zawsze piłam z jednym. Tak, jak się pije, kiedy człowiek pierwszy raz od dawna robi coś tylko dla siebie i nawet nie musi tego sobie osładzać.
—
Przez pierwszy tydzień w nowym mieszkaniu nie gotowałam niedzielnego obiadu.
Nie dlatego, że nie chciałam. Dlatego, że nie musiałam.
Różnica jest ogromna, a poznaje się ją dopiero wtedy, gdy się ją ma.
W drugą niedzielę zadzwonił dzwonek do drzwi.
Otworzyłam.
Na progu stał Kacper, w kurtce zapiętej pod samą szyję, z bukietem astrów zawiniętym w gazetę. Za nim Krzysztof, z reklamówką, w której coś pobrzękiwało.
— Babciu — powiedział Kacper poważnie, tak jak mówią sześciolatki, kiedy nauczyli się tekstu na pamięć. — Przyszliśmy w gości. Tata mówi, że w gości się chodzi, a nie że się kogoś trzyma w gościach.
Spojrzałam na syna nad głową wnuka.
Krzysztof uśmiechnął się tym swoim krzywym uśmiechem. Tym samym, co Tadeusz.
— Przywiozłem schab — powiedział. — Pomyślałem, że... że może ja tym razem usmażę. A ty mi powiesz, czy dobrze robię. Bo nie umiem. Nigdy się nie nauczyłem, bo zawsze robiłaś ty.
Wzięłam od Kacpra astry.
— Wchodźcie — powiedziałam. — Wchodźcie, kuchnia jest tam.
—
Stałam przy oknie i patrzyłam, jak mój syn niezdarnie rozbija jajko do miski z mąką, jak Kacper stoi na taborecie i sypie za dużo soli, jak obaj się śmieją, kiedy panierka odpada od mięsa.
Nie ruszyłam się, żeby im pomóc.
Usiadłam przy stole, po tej stronie, gdzie zawsze siadał gość, którego się szanuje.
I pozwoliłam, żeby ktoś inny stanął przy garach.
Na parapecie zdjęcie Tadeusza patrzyło na park, a obok niego leżała skórzana teczka z mosiężnym zapięciem — pusta już, bo wszystkie papiery były tam, gdzie miały być.
Otworzyłam ją, wyjęłam z niej ostatnią rzecz, o której nikt nie wiedział — złożoną kartkę z moim własnym pismem, listę stu pięćdziesięciu sześciu niedziel, którą kiedyś policzyłam z żalu.
Podarłam ją na pół. Potem jeszcze raz.
I wrzuciłam do kosza, bo tych niedziel już nie liczyłam.
Zaczynałam liczyć zupełnie inne.