Wpuściłam go do kuchni, bo w pokoju miałam nieposłane łóżko, a salowa wstydzi się nieposłanego łóżka bardziej niż czegokolwiek.
Wiktor Malak usiadł na tym samym krześle, na którym siada Weronika. Postawiłam przed nim herbatę. Zapytałam, czy z cukrem.
— Bez — powiedział. — Nigdy nie słodzę.
Ręka mi zadrżała nad kubkiem. Nie powiedziałam nic.
— Skąd pani znała mojego ojca? — zapytał.
Opowiedziałam. O sali numer cztery, o łóżku przy oknie, o motorze z sześćdziesiątego ósmego, o wojsku w Grudziądzu. Mówiłam długo, bo okazało się, że mam bardzo dużo do powiedzenia o człowieku, o którym nikt nigdy mnie nie pytał.
Wiktor słuchał ze wzrokiem wbitym w blat. Kiedy skończyłam, milczał chwilę, a potem powiedział cicho:
— Ja mieszkałem w Kanadzie dwadzieścia dwa lata. W Mississauga. — Przełknął. — Wyjechałem w dziewięćdziesiątym drugim i myślałem, że to na trzy lata. Że zarobię i wrócę.
— Ojciec mówił, że pan jest za wodą.
— Byłem. — Uśmiechnął się gorzko. — Za wodą można być bardzo długo, pani Bogumiło. Człowiek najpierw nie wraca, bo nie ma pieniędzy. Potem nie wraca, bo się wstydzi, że tak długo nie wracał. A na końcu nie wraca, bo już nie wie, jak.
— Pisaliśmy do siebie na początku — mówił dalej. — Potem coraz rzadziej. Ostatni list wysłałem chyba w dwa tysiące szóstym. Ojciec się pogniewał, że nie przyjechałem na pogrzeb mamy. A ja nie przyjechałem, bo... — urwał. — Bo nie miałem odwagi stanąć nad tym grobem i przyznać, że mnie nie było, kiedy ona umierała. Więc wolałem nie stanąć wcale.
Siedziałam naprzeciwko i myślałam o wszystkich niedzielach, kiedy patrzył na drzwi sali numer cztery.
— On czekał — powiedziałam. Nie chciałam, żeby to zabrzmiało jak wyrzut, ale zabrzmiało.
— Wiem. — Wiktor podniósł na mnie oczy, czerwone. — Wróciłem do Polski w zeszłym roku. Za późno. Poszedłem pod dawny adres, ale sąsiedzi powiedzieli, że dawno go nie ma. Szukałem grobu przez pół roku. Znalazłem, przy Wybickiego. I znalazłem księgę zgonów, i w niej dopisek pielęgniarki, że rzeczy zmarłego odebrała salowa, pani Strzelecka.
Wstałam. Nogi miałam ciężkie.
Poszłam do przedpokoju, otworzyłam szafkę, wyjęłam granatowy zeszyt spomiędzy starych rachunków. Trzy lata tam leżał. Nie zajrzałam do środka ani razu.
Położyłam go przed Wiktorem na blacie.
— To dla pana. Ojciec dał mi to w dwa tysiące piętnastym. Powiedział: jakby się syn kiedyś znalazł.
Wiktor patrzył na zeszyt, jakby ten parzył.
—
Otworzył go drżącą ręką. Ja odwróciłam wzrok, bo salowa nie czyta cudzych zeszytów i nie patrzy, jak ktoś płacze.
Ale usłyszałam, jak wciąga powietrze.
— To są daty — powiedział. — Same daty. I zdania.
Nie wytrzymałam. Spojrzałam mu przez ramię.
Cały zeszyt, strona po stronie, był zapisany drobnym, koślawym pismem starego człowieka. Każdy wpis z datą.
„12 lutego 2011. Pierwszy raz tu jestem. Salowa nazywa się Bogumiła. Ma dobre ręce, nie szarpie."
„3 sierpnia 2013. Bogumiła siedziała dziś przy mnie dwadzieścia minut. Opowiadałem o motorze. Śmiała się. Dawno nikt się przy mnie nie śmiał."
— To nie dla mnie — szepnął Wiktor. — To jest o pani.
Czuł, jak ziemia... nie. Po prostu usiadłam z powrotem na krześle, bo nogi mnie nie utrzymały.
Wiktor przewracał strony. Coraz szybciej. A potem zatrzymał się na jednej, gdzieś w środku, i już nie mógł mówić.
— Pani Bogumiło — wydusił w końcu. — Tu ojciec pisze coś, co pani musi przeczytać sama.
Podał mi zeszyt otwarty na stronie z datą, której nie znałam. A ja nie wiedziałam, czy mam odwagę spojrzeć.