List Janka zaczynał się od pytania.
„Halinko. Nie piszę, żeby prosić o wybaczenie, bo wiem, że na to nie zasłużyłem. Piszę, żeby zadać ci jedno pytanie, na które sam nie umiem sobie odpowiedzieć. Czy pamiętasz, jak mama mówiła, że jak jej nie będzie, mamy trzymać się razem, bo krew jest gęstsza niż wszystko? Ja tę krew wtedy sprzedałem za dom, w którym nigdy nie zamieszkałem. I od trzydziestu lat pytam siebie: co ja właściwie z tego miałem?”
Dalej litery robiły się coraz mniej pewne.
„Wiem, dlaczego wtedy wziąłem ten dom. Nie z chciwości. Ze strachu. Bałem się, że po śmierci mamy nie zostanie mi po niej nic — a ty miałaś przy niej te dwa lata, miałaś jej ostatnie słowa, jej ręce, wszystko. Ja miałem tylko poczucie winy, że mnie tam nie było. Wziąłem dom, bo myślałem, że jak będę miał mury, to będę miał kawałek mamy. A wyszło, że zamieniłem siostrę na pusty dom, który straszy. Głupiec ze mnie, Halinko. Stary głupiec.”
Oparłam się o ścianę i przeczytałam to trzy razy.
Przez trzydzieści lat byłam pewna, że Janek zabrał mi dom, bo mnie policzył i skreślił. Bo uznał, że „i tak bym sprzedała”.
A on wziął go, bo bał się, że zostanie z niczym.
Drzwi sali otworzyły się. Ola wyjrzała, blada.
— Ciociu. On nie śpi. Wie, że pani tu jest. — Głos jej drżał. — Ale niech pani wejdzie tylko, jeśli pani chce. Nikt pani nie zmusza.
Włożyłam list z powrotem do koperty. Wytarłam oczy wierzchem dłoni — tym samym gestem, którym wycierałam matce łzy, gdy pod koniec płakała bez powodu.
I weszłam.
Janek leżał pod oknem, mały pod białą pościelą, podłączony do maszyny, która piknęła miarowo. Postarzał się o trzydzieści lat w jednej chwili — bo tyle właśnie go nie widziałam. Skronie zupełnie siwe. Ręce na kołdrze cienkie jak u ptaka.
Ale oczy miał te same. Opadające w kącikach. Zmęczone od zawsze.
— Halinko — powiedział. I zaczął płakać, bezgłośnie, tylko łzy leciały mu po skroniach w poduszkę. — Przyjechałaś.
Stałam w progu. Wszystkie sześć rozmów z pociągu zebrało mi się w gardle naraz. Zimna. Krzyk. Płacz. Milczenie. Wyjście bez słowa.
A potem żadna z nich nie wyszła.
Podeszłam do łóżka. Usiadłam na brzegu krzesła — nie na środku, na samym brzegu, tak jak sobie obiecywałam. I powiedziałam to jedno zdanie, które nosiłam w sobie trzydzieści lat.
— Powinnam była wtedy do ciebie zadzwonić, Janku. Nie żeby ci wybaczyć. Żeby cię zapytać, dlaczego.
Bo to była prawda, której nie umiałam sobie nazwać przez trzydzieści lat. Nie odesłałam ani jednej kartki. Ani razu nie zapytałam. Zbudowałam mur i pilnowałam go tak zawzięcie, że nawet nie zajrzałam, co jest po drugiej stronie.
Janek chwycił moją rękę. Zimną miał tę dłoń, ale ścisnął ją mocno, mocniej, niż spodziewałabym się po człowieku po operacji serca.
— Ja bym ci nie odpowiedział — wyszeptał. — Wtedy bym nie umiał. Bałem się ciebie, Halinko. Ty byłaś ta silna. Ta, co została przy mamie. Ja zawsze byłem ten, co uciekał.
— Uciekałeś — przyznałam. To nie było usprawiedliwienie. Ale to była gleba, na której to wszystko wyrosło. — Uciekałeś od mamy, uciekłeś ode mnie, uciekłeś do tego domu, w którym się nie dało mieszkać.
Zamknął oczy.
— A teraz nie mam już dokąd uciec.
Siedzieliśmy tak. Maszyna pikała. Za oknem szumiały sosny. Ola stała w drzwiach i płakała cicho w rękaw.
—
Zostałam trzy dni.
Spałam u pani Kruczkowej, tej samej, która dała Oli mój numer — okazało się, że mieszka piętro nad dawnym mieszkaniem Janka i przez lata była jedyną osobą, z którą mój brat rozmawiał o mnie. Rano robiłam Jankowi herbatę bez cukru, bo cukru mu nie wolno, i karmiłam go łyżeczką kaszki, tej samej, którą karmiłam matkę. Ręce mi to pamiętały.
W piątek Ola wracała do Anglii. Odprowadziłam ją na dworzec.
— Ciociu — powiedziała przy pociągu. — Nie wiem, jak dziękować.
— Nie dziękuj. — Poprawiłam jej kołnierz, odruchowo, jak matka. — Dbaj o siebie i o dzieci. A ja zostanę z tatą, ile trzeba.
Wróciłam do szpitala. Janek spał. Usiadłam przy oknie i wyjęłam z torebki tamtą kartkę sprzed sześciu lat — „sam już nie wiem, po co go wtedy wziąłem” — i list z koperty. Położyłam je oba na parapecie, jedno obok drugiego.
Dwa zdania. Trzydzieści lat. Jeden brat.
—
Janek nie umarł. Lekarz powiedział, że serce się trzyma, że jeszcze pożyje, jeśli będzie uważał.
Miesiąc później pojechaliśmy razem do Boguszowa. Ola przysłała pieniądze na taksówkę. Dom stał tak, jak Janek pisał — pusty, z zabitymi deskami oknami, z ogrodem, w którym dwie jabłonie zdziczały, a grusza uschła.
Janek stanął przy furtce, oparty na lasce, i długo patrzył.
— Sprzedamy go — powiedział. — Napołowicę. Tak jak mama chciała, zanim się przestraszyłem.
— Nie chcę połowy domu, Janku. — Wzięłam go pod ramię, żeby nie upadł. — Chcę tylko gruszę. Tę uschłą. Zabiorę gałąź i posadzę u siebie na balkonie w doniczce. Zobaczymy, czy się przyjmie.
Patrzył na mnie długo. A potem uśmiechnął się — pierwszy raz od trzydziestu lat zobaczyłam, jak mój brat się uśmiecha.
— Zawsze byłaś dziwna, Halinko.
— Byłam — przyznałam.
Odłamałam gałąź z uschłej gruszy. Sucha była, martwa na oko. Ale kiedy ją złamałam, w środku, tuż pod korą, drewno było jeszcze zielone.
Włożyłam ją do torby i wzięłam brata pod rękę, żeby razem wrócić do furtki. Szliśmy powoli, dwoje starych ludzi po piaszczystej ścieżce, i pierwszy raz od trzydziestu lat nikt z nas nie odchodził pierwszy.